رێكخستنا دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلا
1- ترومبێلێ ئامادە بكەت و سالناما ترومبێلێ یا نویكربیت و هەلگرا تابلویا هەرێمێ بیت.
2- پێدڤیە خودانێ ترومبێلێ مولەتا شوڤێریا نیڤ دەولەتی هەبیت.
3- ئەگەر شوڤێر هەبیت پێدڤیە : -
أ- بریكارناما تایبەت بشوڤێریێ هەبیت ژ خودانێ ترومبێلێ.
ب- مولەتا شوڤێریا نیف دەولەتی هەبیت.
ت- ناسنامەكێ دگەل خو ئامادەبكەت.
4- دەستەبەری و سوز :
أ- ئەگەر خودانێ ترومبێلێ عراقی بیت دێ سوزەك دێ ژێ هێتە وەرگرتن ل بەشێ یاسایی ژ بو زڤراندنا ترومبێلێ.
ب-ئەگەر خودانێ ترومبێلێ بیانی بیت ئانكو عراقی نەبیت پێدڤی یە دەستەبەرەكی ئامادەبكەت ب ڤان مەرجان بو زڤراندنا ترومبێلێ :-
*- ئەگەر فەرمانبەرێ هەریمێ بیت پێدڤیە نڤێسارەكا پەسەندكری یا ئاراستەكری بو رێڤەبەریا مە ژ رێڤەبەریا خو بینیت و مووچێ ویێ بنەرەت ژ (240000) هزار دینارا كێم ترنەبیت.
*- ئەگەر دەستەبەر هەلگرێ ناسناما ژورا بازرگانی بیت و پێدڤیە ناسناما وی یا نویكریبیت.
5- خودانێ ترومبێلێ ماف هەیە بریكارنامێ بدەتە دوو كەسان وەك شوڤێر بو هاژوتنا ترومبێلێ لدویف مەرجێن ل خالا (3) دیاركری ل سەری.
6- ل رێڤەبەریا مە دێ نڤێسارەك هێتە ئاراستەكرن بو رێڤەبەریا هاتن و چوونێ ئەوا ترومپێل لێ هاتیە توماركرن ژ بو دانا پێزانینان و دانانا دەستەسەری ل سەر ترومبێلێ.
7- بهایێن رێكخستنا دەفتەرێ بو ماوێ سالان وەك ل خارێ دیار:-
* رێكخستنا دەفتەرێ بو ماوێ ئێك سال ب بهایێ ( 80000 ) هزار دینارێن عێراقی یە ، زێدەباری كریا پشكنینێ و خەرجیێن دیتر .
* رێكخستنا دەفتەرێ بو ماوێ دوو سالان ب بهایێ ( 120000 ) هزار دینارێن عیراقی یە ، زێدەباری كریا پشكنینێ و خەرجیێن دیتر .
* رێكخستنا دەفتەرێ بو ماوێ سێ سالان ب بهایێ ( 160000 )هزار دینارێن عیراقی یە ، زێدەباری كریا پشكنینێ و خەرجیێن دیتر .
تێبینی :
رێكخستنا دەفتەرێ بو ئێك گەشت بهایێ (40000)چل هزار دینارێن عیراقی، بو ماوێ شەش هەیڤان ل دەروازێن سنوری .
سەر پێچیێن دەفتەرا رێدانا ترومبێلا
1.ئەگەر ماوێ دەفتەرێ ب دووماهیك هات بیت و گەشت بێ هاتبنەكرن لدیف رێنمایێن گومركی ژمارە (7) سالا (2020) بەشێ شەشەم خالا (1) دێ هێتە سزادان.
2.ئەگەر كەسەكی گەشت بێ كرن و ناڤێ وی د دەفتەرێ دا نەبیت دێ هێتە سزادان لدیف رێنمایێن گومركی ژمارە (7) سالا (2020) بەشێ شەشەم خالا (1) دێ هێتە سزادان.
3.لدەمێ بەرزەبونا دەفتەرێدێ ل روژنامێ هێتە بەلاڤكرن بێرابونێن یاسایی دهێنە ئەنجام دان و ئامادەكرنا ترومبێلێ و پاسەپورتا خودانی یان شوڤێری .
4. لدەمێ گەشت كرنا ترومبێلێ بو دەرڤەی وەلاتی پێدڤیە دەفتەر بهێتە موركرن ل دەروازێن سنوری ب مورێن چوون و هاتنێ :
ا-لدەمێ هەلوەشاندنێ ئەگە دەفتەر نەیا موركریبیت پێدڤیە ترومبێل یائامادەبیت.
ب- لدەمێ نیكرنا دەفتەرێ ئەگەر نەهاتبیتە موركرن پێدڤیە ترومبێل یا ئامادەبیت و بو هەر نەموركرنەكێ دهێتە سزادان بكوژمێ (30000) سیهـ هزار دیناران .
نویكرنا دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلا : -
1.ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتە كرن ،ژ بو دوپاتكرنا ترومبێلێ دگەل سەرەتایان.
2.سالناما ترومبێلێ ب سەرڤە نە جوبیت.
3.خودان یان بریكار ێ وی یێ ئامادەبیت.
4.ئامادەكرنا مولەتێن شوڤێری یێن نیڤ دەولەتی و سەرڤە نە جوبیت.
5.هورنێرین كرنا دەفتەرێ بو گەشتان و پاسەپورتا كەسێ گەشت بێكری.
6- ئەگەر سەرپێجی هەبن هەروەكی ل سەرپێچیان هاتینە دیاركرن.
7- بهایێ نیكرنا دەفتەرێ + كریا پشكنینێ و خەرجێن دی.
8- ئەگەر دەفتەر بەرزەبیت دێ ل روژنامێ هێتە بلاڤكرن و پاشان پێرابونێن نیكرنێ دێ بو هێنە ئەنجامدان.
زێدەكرنا ناڤێ شوفێری د دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلا.
1.داخازەك ژ لایێ خودانێ ترومبێلێ ڤە یان بریكارنامێ وی دهێتە پێشكێش كرن.
2.ئامادەكرنا دەفتەرێ دگەل بریكارناما تایبەت و مولەتا نیف دەولەتی.
3.ئامادەكرنا ناسنامەكا كەسی یا شوڤێری.
4.رازەمەندیا رێڤەبەری بهێتە وەرگرتن بو برێڤەبرنا مامەلێ .
5- چ باج و كرێ ناهێنە وەرگرتن.
گهورینا ناڤێ شوفێری د دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلا.
1.داخازەك ژ لایێ خودانێ ترومبێلێ ڤە یان بریكارنامێ وی دهێتە پێشكێش كرن.
2.ئامادەكرنا دەفتەرێ دگەل بریكارناما تایبەت و مولەتا شوڤێری یا نیف دەولەتی .
3.هورنێرین كرنا پاسەپورتێ د گەل گەشتان.
4.ئامادەكرنا ناسنامەكا كەسی یا شوڤێری.
5.دەرئخستنا ناڤێ شوڤێرێ توماركری د دەفتەرێدا .
6.رازەمەندیا رێڤەبەری بهێتە وەرگرتن بو برێڤەبرنا مامەلێ .
گهورینا ناڤێ دەستەبەری و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1. داخازەك بهێتە پێشكێش كرن بو گوهورینا ناڤێ دەستەبەری .
2. بەرهەڤ كرنا دەستەبەرەكی ( ناسناما ژورا بازرگانی هەبیت یان فەرمانبەربیت و پەسەندا رێڤەبەریا وی د گەلدا بیت و مووچێ وی یێ دیاركری بیت و ژ (24000 ) هزار دینارا كێمتر نەبیت .
3. ئامادەكرنا دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلێ .
4. بەرهەڤ كرنا سالناما ترومبێلێ یا نوی كری .
رێنمایێن گهورینا دەستەبەری
لدویف بهایێ ترومبێلێ بو هەر مەلیونەكێ ئێك هزار دینار د هێتە وەرگرتن زێدەباری خەرجیێن كارگێری ئەگەر چ سەرپێچیێن دیتر نەبن .
تێبینی : دەستەبەری ماڤێ هەی داخازا هەلوەشاندنا دەستەبەریا خو بكەت .
گهورینا ژمارە و سالناما ترومبێلێ لسەر دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلا
بەلگەنامێن پێدڤی
1- داخاز نامەك بو رێڤەبەرێی بهێتە ئاراستە كرن .
2.ئامادەكرنا سالناما ترومبێلێ یا نویكربیت.
3.ئامادەكرنا ترومبێلێ دا ڤەدیتن ل سەر بهێتەكرن.
4-ئەگەر ژمارا ترومبێلێ هات بیتە گهورین ژ شێوازێ كەڤن بو شێوازێ نی دێ كریا پشكنینێ و خەرجیێن دی دێ هێنە وەرگرتن و ئەڤەر ژمارا ترومبێلێ نەهات بیتە گهورین چ ژێ ناهێتە وەرگرتن.
گهورینا سالوخەتێن ترومبێلێ لسەر دەفتەرێ و رێنمایێن وێ.
1- داخازنامەك ژلایێ خودانی ڤە بو رێڤەبەریێ بهێتە پیشكێش كرن
2- سالناما ترومبێلێ یا نوی كری.
3-دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلێ .
4-ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
رێنمایێن گهورینا سالوخەتێن ترومبێلێ لسەر دەفتەرێ
بتنێ كریا پشكنین دێ هێتە وەركرتن زێدەباری خەرجیێن كارگێری.
هەلوەشاندنا دەفتەرا رێدانا گەریانا ترومبێلێ ، دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-ئامادەبونا خودانێ ترومبێلێ يان بريكارێ وى و بريكارنامە دگەلدابيت.
2-ئامادەكرنا دەفتەرا رێدانا گەريانا ترومبێلێ.
3-ئامادەكرنا ترومبێلێ ئەگەر دەفتەر بەرزەكربيت دێ هورنێرین ل سەر پاسپورتا كەسێ گەشت بێكری هێتەكرن و ل روژنامێ هێتە بەلاڤكرن و كریارا یاسای هێنەكرن..
4-ئەگەر مورێن (الختم)دەروازێن سنورى لسەر دەفتەرێ هەبن،ئامادەبوونا ترومبێلێ پێدڤى ناكەت.
5- هورنێرین كرنا دەفتەرێ و بەراورد یێ دگەل شوڤێرێن گەشت ب ترومبێلێ كرین ژبەر :
أ-ئەگەر سەرپێچی هەبن سزایێ وان لدویف یاسایێ و رێنمایێن گومركی دگەل كریا پشكنینێ دێ هێتە وەرگرتن دگەل خەرجیێن كارگێری .
ب-ئەگەر سەرپێچی نەبن كریا پشكنینێ دێ هێتە وەركرتن دگەل خەرجیێن كارگێری .
6-دەفتەر دێ هێتە هەلوەشاندن ، وب نڤێسار دێ ئاگەهداریا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ هێتەكرن ژبو راكرنا دەستەسەریێ لسەر ترومبێلێ.
راستڤەكرن و دگەل رێنمایێن راستڤەكرنێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بو رێڤەبەریێ بهێتە ئاراستەكرن.
2-ئەگەر سالنامە هەبیت پێدڤی یە نڤێسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ دگەلدابیت.
3-ئەگەر مەنافیست بیت نڤێسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ پێ نەفێت.
4-ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
رێنمایێن راستڤەكرن
1-كریا پشكنینێ دێ هێتە وەرگرتن زێدەباری خەرجیێن كارگێری.
2-كێماسیا باجێ گومركی دهێتە وەرگرتن بو هندەك جورێن راستڤەكرنا بو نمونە
(راستڤەكرنا پستمێن ترومبێلێ ژ 4 پستما بو 6 پستما) زێدەباری كریا پشكنینێ و خەرجیێن كارگێری.
گــــهـــوریــــن و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بو رێڤەبەریێ دهێتە ئاراستەكرن.
2-ئەگەر ترومبێلێ سالنامە هەبیت پێدڤی یە نڤێسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ دگەلدابیت
3-ئەگەر مەنافیست بیت نڤێسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ پێدڤی ناكەت.
4-ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
رێنمایێن گهورینێ
1.كریا پشكنینێ دهێتە وەرگرتن زێدەباری خەرجیێن كارگێری.
2. ئەگەر گهورین ل لسەر ترومبێلێ هاتەكرن بو نمونە (رەنگێ ترومبێلێ ، گێرێ ترومبێلێ ژ عادێ بو ئوتوماتیك و بەروڤاژی ،جور و مودیل ئەگەر زێدەكرن و كێم كرن دسالوخەتێن ترومبێلێ دا نەهێنەكرن ، سوتەمەنی و بستم) سزایێ گومركی دێ هێتە وەرگرتن لدویف رێنمایان.
3.باجێ گومركی دێ هێتە وەرگرتن بو هەر زێدەكرنەكێ لسەر ترومبێلێ ئەگەر مەنافێست نەبیت .
گهورینا سالوخەتێن ترومبێلێ و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1- نڤێسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ.
2- ئامادەكرنا ترومبێلێ.
3- سالناما ترومبێلێ و ئەگەر ترومبێل یا توماركری نەبیت پێدڤی یە مەنافیست هەبیت.
رێنمایێن گورانكاریێن لسەر ترومبێلێ دهێنە كرن
1- ئەگەر ترومبێلێ سالنامە هەبیت یان مەنافێست هەبیت ، پێدڤی یە نڤێسارا رێڤەبەریا هاتن وچوونێ دگەل دابیت بو دیاركرنا جورێ گورانكاریێ.
2- ڤەدیتن دێ لسەر ترومبێلێ هێنەكرن ژ بو دیاركرنا :
ا- ئەو گورانكاریا لسەر ترومبێلێ هاتیەكرن، ئەگەر كارێ خومالی بیت بو نمونە (بودی – تانكەر – قەلاب )و بەلگەنامێن ئاسنگەریێ هەبن (باجێ گومركی ×5% ×2% ) دێ هێتە وەرگرتن.
ب- ئەو گورانكاری ئەگەر كارێ بیانی بیت پێدڤی یە مەنافیست هەبیت و بتنێ كریا پشكنینێ دێ هێتە وەرگرتن و ئەگەر نە ، بو هەر گورانكاریەكێ دێ باجێ گومركی هێتە وەرگرتن و دێ سوزەكێ ل بەشێ یاسایێ واژوكەت.
ج- بو گهورینا رەنگێ ترومبێلێ یان عەرەبانێ دێ سزایێ گومركی هێتە وەرگرتن دگەل كریا پشكنینێ.
وەرگرتنا رەسم و باجێن گومركی
بو ناڤ هەرێمێ
1.كەل و پەل و كالا و كەرستە:-
I.پێتڤی ب مولەت و رازەمەندیێن لایەنیێن پەیوەندی دار هەیە .
II.پێتڤی یە كەرستە یێ قەدەغەكری نەبیت.
III.پێتڤی یە بازرگان یان خودانێ باری یان دەرهێنەرێ گومركی راگەهاندنا گومركی پێشكێشی گومركی بكەت چەندی و جور و ساخلەتێن بابەتی بدروستی و هوربینی تێدا دیار بكەت.
IV.ئەو بها و رێژە د خشتێ پێناسا گومركی دێ هێنە وەرگرتن وەك رە سمێ گومركی.
2.ترومبێلێن سالون ئستشن و پاصی(19) نەفەری بوخوارێ و بارهەلگەرێن تاكو سێ تەن:-
I.پێتڤی ب مولەت رازەمەندیێن لایەنیێن پەیوەندی دار هەیە .
II.تەنها (3)سێ مودێل رێكە پێداینە بهێنە ناڤ هەرێمێ ژ مودێلێ دوماهیك سال
III.ل رێكەفتی (1/9) ل هەمی سالا مودێل دهێتە گوهورین.
IV.لدیف مەرج و رێنمایان بن ژكوالێتیا جوری دەربچن و هەردوو سیستەمی (ABS و دەبل ئێرباگ) هەبن .
V.ئەو بها و رێژە د خشتێ پێناسا گومركی دێ هێنە وەرگرتن وەك رە سمێ گومركی
3.ترومبێلێن بارهەلگر ژ چار تەن و بو سەرەوە:-
I.پێتڤی ب مولەت رازەمەندیێن لایەنیێن پەیوەندی دار هەیە.
II.تەنها(10) دەه مودێل رێكە پێداینە بهێنە ناڤ هەرێمێ ژ مودێلێ دوماهیك سال.
III.ل رێكەفتی (1/9) ل هەمی سالا مودێل دهێتە گوهورین.
IV.لدیف مەرج و رێنمایان بن ژكوالێتیا جوری دەربچن و پێتڤی ب هەردوو سیستەمی (ABS و دەبل ئێرباگ) ناكەت .
V.ئەو بها و رێژە د خشتێ پێناسا گومركی دێ هێنە وەرگرتن وەك رە سمێ گومركی
I.پێتڤی ب مولەت رازەمەندیێن لایەنیێن پەیوەندی دار هەیە.
II.تەنها(15) پازدە مودێل رێكە پێداینە بهێنە ناڤ هەرێمێ ژ مودێلێ دوماهیك سال.
III.ل رێكەفتی (1/9) ل هەمی سالا مودێل دهێتە گوهورین.
IV.لدیف مەرج و رێنمایان بن ژكوالێتیا جوری دەربچن.
V.ئەو بها و رێژە د خشتێ پێناسا گومركی دێ هێنە وەرگرتن وەك رە سمێ گومركی
5.عەرەبانە هەموو جورێك:-
a)پێتڤی ب موولەت و رازەمەندێن لا یەنێت پەیوەندی دار هەیە
b)هەرعەرەبانەكا بار هەلگر نابیت پانیا وێ ژ (2.63 سم) زێدەتر بیت لدیف رێنمایێن هاتن و چوونێ.
c)هەرعەرەبانەكا بار هەلگر نابیت بلنداهیا وێ ژ عەردی (4.20 سم) زێدەتر بیت لدیف رێنمایێن هاتن و چوونێ.
d)هەرعەرەبانەكا لولودور نابیت فرەهەیا وێ (3.30 سم) زێدەتر بیت لدیف رێنمایێن هاتن و چوونێ.
e)ئەو بها و رێژە د خشتێ پێناسا گومركی دێ هێنە وەرگرتن وەك رە سمێ گومركی
6.ماتور سیكل:-
I.رێگە دهێتە دان بو ماتور سیكل ژ قەبارە (125 سی سی) كێمتر نەبیت ژ جورێ (دوو تایەر و سێ تایەر و چار تایەر ) بو ناڤ هەرێمێ.
II.دڤێت مودێلێ سالێ بیت و ئانكو ئێك مودێل رێگە پێدار یە.لدیف رێنمایێن هاتن و چوونێ.
III.لدیف مەرج و رێنمایان بن ژكوالێتیا جوری دەربچن .
IV.ئەو بها و رێژە د خشتێ پێناسا گومركی دێ هێنە وەرگرتن وەك رە سمێ گومركی
وەرگرتنا رەسم و باجێن گومركی
بو دەرڤەی هەرێمێ
كەرەستێن خومالی:-
1.بەرهەمێن پیشەسازی یێن كارگەهێن هەرێمێ ئەگەر مولەتێن هەناردەكرنێ یێن وەزارەتا پیشەسازی هەبن و هێما و لوگویێن خو هەبن وتەنها دێ كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن لدەمێ هەناردەكرنێ .
2.بەرهەمێن كشتوكالی یێن چێنراو و سروشتی یێن ناڤخویا هەرێمێ وەكی ( گڤارك و دومبەلان و گیایێن خورسك ب هەمی جوران ڤە) تەنها دێ كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن لدەمێ هەناردەكرنێ و پێتڤی ب مولەتا هەناردەكرنا بازرگانیێ نینە.
3.بەرهەمێن كشتوكالی و پەلەوەر و ئاژەلی یێن ناڤخویا هەرێمێ لدەمێ هەناردەكرنا وان پێتڤی ب رازەمەندیا سەروكێ ئیدارەیا وێ دەڤەرێ هەیە ئەول لێ دچیتە دەرڤە ب هەماهەنگی دگەل رێڤەبەریا چاندنا وێ دەڤەرێ و لایەنێن پەوەندیدار . دێ كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن
4.مەرو مالات و رەشە ولاخ و پەلەوەرێن زیندی ل دەمێ هەناردەكرنا وان بو دەرڤەی هەریمێ پێتڤی ب رازەمەندیا لا یەنێن پەیوەندی دار هەیە و بەرچاڤ وەرگرتنا رێنمایێن ڤیتەرنەری . دێ كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن.
1.هەركەرستەكێ سەرەتایێن هاتنێ هەبن و درەسەن بن یێن گومركێن هەریمێ بن ئەگەر یێن گومرگێن عێراقێ بن دێ بەراوەردی دگەل پێناسە و رێنمایێن هەرێمێ هێتە كرن و پێتڤی ب رازەمەندی و مولەتێن لا یەنێن پەوەندیدار هەیە و لدیف ڤان خالێن خارێ دێ رەفتار دگەل هێتە كرن.
I.سەرەتایێن هەركەرەستەكی تاكو (90) روژان تەنها دێ كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن.
II.تاكو ماوێ سالەكێ دێ تەنها ب رێژا (1%) و كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن.
III.پشتی بورینا ماوەێ سالەكێ دێ ب رێژا (5%) و كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی هێتە وەرگرتن.
2.كەرستێن بەخشراو یێن لێ بورین لسەر دەمێ هاتنێ .
هەركەرستەكێ لدەمێ هاتنێ یێ بەخشراو بیت ژ رە سمێ گومركی ل دەمێ هەناردەكرنا وان بو دەرڤەی هەرێمێ پێتڤی ب رازەمەندی و مولەتێن لا یەنێن پەوەندیدار هەیە و لدیف ڤان خالێن خارێ دێ رەفتار دگەل هێتە كرن.
I.لدەمێ هەناردەكرنێ دێ برێژا دیاركری لناڤ پێناسا گومركی رە سمێ گومركی و باجێ داهات و كریا پشكنینێ و خەرجیێن دی هێنە وەرگرتن.
II.پاشان دێ ب رێژا (1%) رە سمێ گومركی و باجێ داهات و كریا پشكنینێ و خەرجیێن دی هێنە وەرگرتن.
3.كانزاو كەرستە و بابەتێن دهێنە هنارتن بو دەرڤە لدیف ڤان خالێن خارێ دێ رەفتار دگەل هێتە كرن:
A.پێتڤی رازەمەندی و مولەتێن لایەنێت پەوەندیدار هەبن.
B.پێتڤی ب هەبونا شینمایی هەیە و چەندی و ماوە تێدا دیاركربیت كوماوە ژ سالەكێ پتر نەبیت.
C.لدیف رێنمایێت گومركی ژمارە (7) سالا (2020) بەشێ (دوازدێ )دێ رەفتار دگەل هێتە كرن بو وەرگرتنا رە سمێ گومركی وباجێ داهات و كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی.
D.بابەتێن دی وەكی (كاغەزو كارتونێن كەڤن ، لاستیكی كەڤن ، پلاستیكێ كەڤن، شیشێن شكەستی ، عەلاگێن كەڤن ..... هتد) ئەوێن دناڤ باژێران دا دهێنە كومكرن لدەمێ هنارتنێ پێتڤی ب مولەتێن هەناردەكرنا بازرگانی نینە .
E.لدیف رێنمایێت گومركی ژمارە (7) سالا (2020) بەشێ (دوازدێ )دێ رەفتار دگەل هێتە كرن بو وەرگرتنا رە سمێ گومركی وباجێ داهات و كریا پشكنینێ و خەرجەمەنیێن دی.
4.ترومبێل و ئامیرێن دچنە دەرڤەی هەرێمێ ب ئێك چاری و لدویف ڤان خالان دێ رەفتارێ دگەل هێتەكرن :-
A.ئەگەر ترومبێل و ئامیر یا توماركری بیت پێتڤی یە رازەمەندیا رێڤەبەریێن هاتن و چوونێ هەبن و رازەمەندیا رێڤەبەریا گشتی گومركی ژی هەبیت.
B.ئەگەر ترومبێل مودێلێن رێكە پێدانی بیت دێ برێژا (2%)ژ بهایێ پێناسا گومركی هێتە وەرگرتن.
C.ئەگەر مودێل خوارەی مودێلی رێكە پێدایە دێ ترومبێل دێ هێتە خەملاندن و برێژا (2%) ژ بهایێ خەملاندی هێتە وەرگرتن.
D.دێ سالنامە و تابلویێن ژمارا ژلایێ گومركا سنوری ڤە هێنە وەرگرتن بو رێڤەبەریا هاتن و چوونا لێ توماركری هێنە وەرگرتن.
E.ترومبێل و ئامیرێن هاتینە ناڤ هەرێمێ و ژمارە كاتی نە و نەهاتیە توماركرن خودان دفێت بێك جاری ببەتە دەرڤەی هەرێمێ تا كو ماوێ دوو هەیڤان تەنها دێ رەسمێ گومركی برێژا (2%) ژ بهایێ ناڤ پێناسا گومركی هێنە وەرگرتن.و پێتڤی رازەمەندیا رێڤەبەریا گشتی گومرك هەیە و پشتی ڤی ماوەی ئانكو دوو هەیڤان دێ بو هەر هەیڤەكێ كوژمێ (100.000) سەد هزار دینار وەك سزا دێ هێتە وەرگرتن.
دانا سزایێن گومركی ب (قست) و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-پشتی بدوماهیك هاتنا مامەلێ سزایێ گومركی دێ هێتە دیاركرن.
2-داخازنامەك دهێتە ئاراستەكرن ژ بو وەرگرتنا رەزامەندیا رێڤەبەرێ گومركی لسەردانا سزایێ گومركی
ب شێوەیێ قست.
رێنمایێن دانا قستا
1-سزایێ گومركی دهێتە دابەشكرن لسەر هژمارا قستێن ژلایێ رێڤەبەری ڤە دهێنە دیاركرن.
2-هەیڤانە قستێن سزایێ گومركی (یێ دەفتەرا و یێ كێشێن گومركی) دێ هێتە وەرگرتن ژلایێ هوبا ژمێریاری ڤە وەك (دابین) بەرامبەر پسولەكا دابین كرنا و ئاگەهداریا هوبا یاسایی دهێتەكرن.
3-ولدەمێ بدوماهیك هاتنا قستا پسولەكا ژمێریاری 37أ دهێتە رێكخستن ب سەرجەمێ قستێن هاتینە وەرگرتن و دانەك بو خودانی دهێتە دان.
توماركرنا ترومبێلێن لسەرئێك زێدەكرنا ئاشكەرا هاتینە فروتن و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلكەنامێن پێدڤی
1-رەزامەندیا فروتنا ترومبێلا.
2-كونوسێ لیژنا فروتنا ترومبێلا.
3-ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
4-ناسناما باری شارستانی یان كەسایەتیا كەسێ ترومبێل بو دكەڤیت.
رێنمایێن توماركرنا ترومبێلێن لسەرئێك زێدەكرنا ئاشكەرا
1-پشتی بهایێ ترومبێلێ ژلایێ لژنا بهادانانێ ڤە دهێتە دەست نیشان كرن لیژنا فروتنێ یا پێگێرە هەمی رێنمایێن فروتنێ و پێزانینێن ترومبێلێ بو پشكداران رون بكەت.
2-گوژمێ (5000) پێنچ هزار دینار دهێنە وەرگرتن بو پشكداریا هەر كەسەكی د سەرئێك زێدەكرنێ دا ونا هێنە ڤەگەراندن.
3-رێژەیا 2% ژ بهایێ ترومبێل بێ هاتیە فروتن د سەرئێك زێدەكرنێ دا وەك پاداشت دهێتە وەرگرتن بو لیژنا فروتنێ وبها دانانێ.
4-كریا ئاگەهداریێ لسەر وی كەسی یە یێ لسەرئێك زێدەكرنا ئاشكەرا بو دكەڤیت.
5-پشتی ترومبێل دهێتە فروتن رێژەیا 20% ژبهایێ ترومبێلێ وەك دابین دهێتە وەرگرتن تا بدوماهیك هاتنا ماوێ یاسایی كە دبیتە (7) روژ ، و بو رێڤەبەریێ هەیە د ڤی ماوێ یاسایی دا ترومبێلێ بدەتە هەركەسێ بهایەكێ زێدەتربێ بدەت.
6-پشتی بورینا (7) روژا كوژمێ مایی ژبهایێ ترومبێلێ كە دبیتە 80% دێ هێتە وەرگرتن ل هوبا ژمێریاری بەرامبەر پسولەكا ژمێریاری یا (37أ).
7-كەسێ لسەرئێك زێدەكرن بو دكەڤیت دێ سزایێ گومركی یێ وان كێشێن لسەر ترومبێلێ دەت ئەگەر هەبن .
8-سەرەتایێن ترومبێلا هاتیە فروتن ب نڤێسار دێ بو رێڤەبەریا هاتن و چوونێ هێنە رەوانەكرن .
گیروبوون و بەرزەبوونا نڤێساری و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بهێتە ئاراستەكرن بو رێڤەبەریێ.
2-ئامادەكرنا ترومبێلێ ئەگەر گیروبوون ژ (7) روژان زێدەتربیت و ئەگەر ژ (7) روژان كێمتربیت ئامادەبوونا ترومبێلێ پێدڤی ناكەت.
3- سەرەتایی مامەلێ.
رێنمایێن گیروبوونێ و بەرزەبونێ
1-لدویف رێنمایێن گومركی كوژمێ (10000) دەهزار دینار دهێنە وەرگرتن وەك سزایێ بەرزەبونێ
و گیروبوونا نڤیساری زێدەباری خەرجیێن كارگێری.
2-ئەگەر گیروبون ژ 7 روژان زێدەتر بیت دێ ڤەدیتن لسەر ترومبێلێ هێتە كرن و دێ كریا پشكنینێ و خەرجیێن كارگێری هێنە وەرگرتن .
كولانا ژمارا شاسی (پنتە) و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-ئامادەكرنا ترومبێلێ.
2-نڤیسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ.
رێنمایێن كولانا ژمارا شاسیێ ترومبێلێ
1-بو كولانا ژمارا شاسیێ هەر ترومبێلەكێ پێدڤی یە ترومبێل ب نڤیسارا رێڤەبەریا هاتن و چوونێ بو رێڤەبەریا مە بهێتە رەوانەكرن.
2-ڤەدیتن دێ لسەر ترومبێلێ هێتەكرن ، و ئەگەر ژمارا شاسی یێ دیارنەبیت و نەهێتە ڤەخاندن دێ بو هوبا یاسایی هێتە رەوانەكرن ژ بو ڤەكولێن لگەل خودانی بهێتەكرن، و سزایێ گومركی دگەل كریا پشكنینێ لدویف رێنمایان دی هێتە وەرگرتن و ژمارەكا گومركێن هەرێمێ دگەل دروشمێ رێڤەبەریا گومركا دهوكێ دێ بو هێتە كولان و ئەگەر دەستكاری تێدا هاتبیتە كرن دێ بیتە كێشەكا گومركی وب هەمان رێك دێ هێتە ب رێڤەبرن.
3-ئەگەر شاسی چاپێ كومپانیێ بیت پشتی ڤەدیتنێ بتنێ سزایێ گومركی و كریا پشكنینێ دێ هێتە وەرگرتن و ژمارەكا گومركێن هەرێمێ دگەل دروشمێ رێڤەبەریا گومركا دهوكێ دێ بو هێتە كولان.
4-ئەگەر عەرەبانە كارێ خومالی بیت دێ هێتە رەوانەكرن بو هوبا یاسایی دا كو راسپاردە بهێتە وەرگرتن و باجێ گومركی بو عەرەبانێ و سزایێ گومركی بو كولانا ژمارا عەرەبانێ دگەل كریا پشكنینێ بهێتە وەرگرتن و ژمارەكا گومركێن هەرێمێ دگەل دروشمێ گومركا دهوك بو بهێتە كولان.
5-ژمارا گومركێن هەرێمێ دهێتە كولان بو ترومبێلێن سالون و یێن بارهەلگر و یێن بەرهەمهێنەر وەك (شەڤەل- بلدوزەر – حەڤارە ..... هتد).
تێبینێ : باجێ گومركی و سزایێ كولانا ژمارا شاسی دگەل كریا پشكنینێ ل كوچكا رێڤەبەریێ دهێنە وەرگرتن و ژمارەك بو دهێتە تەرخانكرن و ب نڤیسارەكا فەرمی دهێنە رەوانەكرن بو لیژنا پنتێ بو ئەنجام دانا كارێ پێدڤی و ب نڤیسار بو رێڤەبەریا هاتن و چوونێ هێنە رەوانەكرن.
توماركرنا ترومبێلا و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-ئامادەكرنا مەنافێستێ.
2-ئامادەكرنا ترومبێلێ.
3-بریكارنامە ئەگەر پێدڤی بیت.
4-رەگەزناما عێراقی یا خودانێ ترومبێلێ.
رێنمایێن توماركرنا ترومبێلا
1-ترومبێلێن بەری مێژوویا 1/5/2010 د رێكا گومركێن هەرێمێ را هاتین ل رێڤەبەریا گومركا دهوك دهێنە توماركرن و پشتی ڤێ بەروارێ ل گومركێن سنوری راستەوخو نڤیسارا توماركرنێ دهێتەدان بو رێڤەبەریا هاتن و چوونێ.
2-كریا پشكنینێ دهێتە وەرگرتن و زێدەباری خەرجیێن كارگێری.
توماركرنا ترومبێلێن ژمارە بیانی ب بەلگەنامە (سالون-بارهەلگر) و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بو رێڤەبەریێ دهێتە پێشكێش كرن ژ بو وەرگرتنا رەزامەندیا ب رێڤەبرنا مامەلا توماركرنێ.
2-ئامادەكرنا مەنافیستێ.
3-ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن و توماركرن سالوخەتێن دروست.
4-ئامادەكرنا ناسناما كەسایەتی و پێدڤی یە خو جهێ پارێزگەها دهوكێ بیت.
5-ترومبێل ل سەر ناڤێ خودانێ مامەلێ هێنە توماركرن.
6-ئەگەر ل سەرناڤێ كەسەكێ دیتر بهیتە توماركرن دڤێت رەزامەندیێن پێدڤی هەبن.
رێنمایێن توماركرنا ترومبێلێن بیانی ب بەلگەنامە .
1-خودانێ ترومبێلێ دێ سوزنامەكێ واژوكەت بو نەبونا ئاریشێن یاسایی لسەر ترومبێلێ.
2-بتنێ ترومبێلێن سالون و بارهەلگر ژ مودێلا سالا (2000 تا دوماهیك سێ مودێل ) دهێنە توماركرن و پێتڤی یە بەری بەروارا 1/5/2017 هاتبیتە دناڤ هەرێمێ دا و هەر سێ مودێلێن دوماهیێ ناهێنە توماركرن
3-ئەگەر ترومبێل پشتی بەروارا (1/5/2017) ژ هەرێمێ دەركەڤیت پێدڤی د ماوێ (7) روژان بهێتە ڤەگەراندن و ئەگەر نە ناهێتە توماركرن.
4-ترومبێلین بیناسازی و یێن گشتوكالی ناهێنە توماركرن لدویف رێنمایان.
5-باجێ گومركی دێ هێتە وەرگرتن لدویف رێنمایان دگەل كریا پشكنینێ و خەرجیێن كارگێری و سزایێ گیروبونێ دهێتە وەرگرتن بو هەر روژەكێ (3000) دینار ب مەرجەكی ژ (540000) دینارا زێدەتر نەبیت.
6-پشتی بدوماهیك هاتنا مامەلێ نڤیسارەك بو رێڤەبەریا هاتن و چوونێ دهێتە ئاراستەكرن بو توماركرنا ترومبێلێ.
توماركرنا ترومبێلێن بێ بەلگەنامە و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بهێتە پێشكێش كرن ژ بو رەزامەندیا توماركرنێ.
2- ئامادەكرنا ترومبێلێ ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتە كرن و پێدڤی یە ب نڤیسار ژ رێڤەبەریا هاتن و چوونێ بو رێڤەبەریا مە بهێتە رەوانەكرن و دنڤیسارێ دا بهێتە دیاركرن كە ئەڤ ترومبێلە ل چ رێڤەبەریێن دیتر یێن هاتن و چوونێ نەهاتیە توماركرن.
3-ئامادەكرنا ناسناما كەسایەتی یا كەسێ ترومبێل لسەر ناڤێ وی دهێتە توماركرن.
رێنمایێن توماركرنێ
1-ترومبێلێن سالون و بارهەلگر یێن دسەر مودیلا سالا (2000) ێ دا دهێنە توماركرن تا دوماهیك سێ مودێل و ئەو هەر سێ مودێلێن دوماهیێ نا هێنە تەماركرن.
2-خودانێ ترومبێلێ پێدڤی یە سوزنامەكێ واژوبكەت بو نەبونا ئاریشێن یاسایێ لسەر ترومبێلێ.
3-باجێ گومركی دێ هێتە وەرگرتن لدویف رێنمایان زێدەباری كریا پشكنینێ و خەرجیێن كارگێری .
4-پشتی بدوماهیك هاتنا مامەلێ نڤیسارەك بو رێڤەبەریا هاتن و چوونێ دهێتە ئاراستەكرن بو توماركرنا ترومبێلێ.
راستی و دروستیا سەرەتایان (صحە صدور) و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی:-
1-داخازكرنا راستی و دروستی یا سەرەتایان پێدڤی یە ب نڤێسار بو رێڤەبەریا مە بهێتە ئاراستەكرن
2-ئامادەكرنا سەرەتایێن مامەلێ
3-لدویف سەرەتایێن مامەلێ بەرسڤ دێ هێتەدان.
رێنمایێن راستی و دروستیا سەرەتایان:-
1-ژ بو نویكرنا مێژوویا نڤێسارێ ژ ئەگەرێ گیروبونێ ( 10000 ) دەه هزار دینار د هێنە وەرگرتن وەك سزایێ گیروبونێ .
2-ئەگەر بتنێ بو پەسەندكرنا نڤێسارێ بیت ، بێ بەرامبەرە و چ پارە نا هێتە وەرگرتن .
ڤەدیتنێن جوراوجور و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بهێتە ئاراستەكرن بو رێڤەبەریێ.
2-ئامادەكرنا كەرەستان ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
3-مولەتا هنارتن و هاوردەكرنا كەرەستەی ئەگەر پێدڤی بیت.
رێنمایێن ڤەدیتنێن جوراوجور
1-ڤەدیتن دێ لسەر كەرەستەی هێتەكرن بو دیاركرنا جور و چەندیا كەرەستەی.
2-ئەگەر مەنافێست هەبیت دێ كریا پشكنینێ هێتە وەرگرتن.
3-ئەگەر مەنافێست نەبیت دێ باجێ گومركی لدویف پێناسێ هێتە وەرگرتن.
رێنمایێن هنارتنێ كەرەستان ب هەر ئەگەرەكێ بو دەرڤەی هەرێمێ
1-ڤەدیتن دێ هێتە كرن بو دیاركرنا جور و چەندیا كەرەستەی.
2-ئەگەر مەنافیست هەبیت بو دەمێ (3) هەیڤا ژ روژا هاتنا كەرەستەی بو ناڤ هەرێمێ بتنێ دێ كریا پشكنینێ هێتە وەرگرتن.
3-پشتی بورینا (3) هەیڤا ژ روژا هاتنا كەرەستەی بو ناڤ هەرێمێ دێ باجێ گومركی ب رێژەیا 1% هێتە وەرگرتن.
ڤەدیتنێن جوراوجور و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
1-داخازنامەك بهێتە ئاراستەكرن بو رێڤەبەریێ.
2-ئامادەكرنا كەرەستان ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
3-مولەتا هنارتن و هاوردەكرنا كەرەستەی ئەگەر پێدڤی بیت.
رێنمایێن ڤەدیتنێن جوراوجور
1-ڤەدیتن دێ لسەر كەرەستەی هێتەكرن بو دیاركرنا جور و چەندیا كەرەستەی.
2-ئەگەر مەنافێست هەبیت دێ كریا پشكنینێ هێتە وەرگرتن.
3-ئەگەر مەنافێست نەبیت دێ باجێ گومركی لدویف پێناسێ هێتە وەرگرتن.
رێنمایێن هنارتنێ كەرەستان ب هەر ئەگەرەكێ بو دەرڤەی هەرێمێ.
1-ڤەدیتن دێ هێتە كرن بو دیاركرنا جور و چەندیا كەرەستەی.
2-ئەگەر مەنافیست هەبیت بو دەمێ (3) هەیڤا ژ روژا هاتنا كەرەستەی بو ناڤ هەرێمێ بتنێ دێ كریا پشكنینێ هێتە وەرگرتن.
3-پشتی بورینا (3) هەیڤا ژ روژا هاتنا كەرەستەی بو ناڤ هەرێمێ دێ باجێ گومركی ب رێژەیا 1% هێتە وەرگرتن.
ڤەدیتنا كوگەها و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی:-
1-داخازنامە.
2-مەنافێست ئەگەر هەبیت.
رێنمایێن ڤەدیتنا ل كوگەهان:-
1-ئەگەر مەنافێست هەبیت بتنێ كریا پشكنینێ دێ هێتە وەرگرتن و دێ ژ شینمای هێتە كێم كرن ئەگەر مولەت هەبیت.
2-ئەگەر مەنافێست نەبیت دێ باجێ گومركی هێتە وەرگرتن لدویف پێناسا گومركی.
3-بو دانانا كەرەستێن پێدڤی ب پشكنینێَ هەبیت ل كوگەهان تا دەركەفتنا ئەنجامێن تاقیگەهێ ڤەدیتن دێ لسەر كەرەستەی دهێتە كرن و كریا پشكنینێ دهێتە وەرگرتن و :
ا-ئەگەر ئەنجام د دروست بون رێك دێ بو هێتەدان.
ب-و ئەگەر ئەنجام د دروست نەبون كەرەستە دێ هێتە ژ ناڤبرن یان لدویف داخازا خودانی دێ هێتە ڤەگەراندن بو دەرڤەی سنورێن هەرێمێ.
ڤەدیتنێن گشتی و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی
ئەگەر دەفتەر ل فەرمانگەهەكا گومركی یا دیتر هاتبیتە رێكخستن بو ڤەدیتنێ ئەڤ بەلگەنامە دپێدڤینە:
ا-ئامادەكرنا دەفتەرێ.
ب-سالناما ترومبێلێ.
ج-ترومبێل ژ بو ڤەدیتن لسەر بهێتەكرن.
رێنمایێن ڤەدیتنێن گشتی
1-ڤەدیتن لسەر ترومبێلێ دهێتە كرن و هەمی سالوخەت دێ هێنە دیاركرن.
2-بتنێ كریا پشكنینێ دهێتە وەرگرتن .
3-نڤیسارەك دێ هێتە ئاراستەكرن بو گومركا پەیوەندیدار.
كێشێن گومركی و دگەل رێنمایێن وێ.
بەلگەنامێن پێدڤی:-
أ- ئەگەر ژ لایێ فەرمانبەرێن گومركی ڤە هاتە دەستەسەركرن پێدڤی یە ئەڤــ بەلگەنامە هەبن:-
1-كونوسێ دەستەسەركرنێ و جور و چەندیا كەرەستەی تێدا بهێتە دیاركرن.
2-ترومبێل ب بارڤە دهێتە دەستەسەركرن.
3-ئامادەبوونا خودانێ كەرەستە و كەل وپەلا دگەل فەرمانبەری ل هەمبەر هوبا یاسایێ ژ بو ئەنجام دانا ڤەكولینێ.
ب- ئەگەر ژ لایێ لایەنەكێ دیتر هاتە دەستەسەركرن وە ك (ئاسایش – پولیس ....هتد) ئەڤ بەلگەنامە د پێدڤی نە :-
1-پێدڤی یە ترومبێل ب بارڤە ب نڤیسار بو گومركی بهێتە رەوانەكرن.
2-ترومبیل دگەل كەل و پەلا دێ هێتە دەستەسەركرن تا بدوماهیك هاتنا پێرابونێن گومركی.
3-ئامادەبوونا خودانێ كەل و پەلا ل هەمبەر هوبا یاسایی ژ بو ئەنجام دانا ڤەكولینێ.
رێنمایێن كێشێن گومركی:-
1-ئەگەر كەرەستە یێ قەدەغەكری بیت یان نە لدویف مەرجێن پێدڤی بیت، دێ لدویف بەندێن یاسا گومركی هێتە سزادان و ئەو كەرەستە دێ هێتە دەستەسەركرن و دێ هێتە ژناڤبرن یان ڤەگەراندن بو جهێ ژێ هاتی.
2-ئەگەر كەرەستە یێ قەدەغەكری نەبیت ، دێ لدویف یاسایێ و رێنمایێن كاری هێتە سزادان و ئەو كەرەستە دێ هێتە ئازادكرن ئەگەر لدویف بیڤەر و مەرجێن پێدڤی بیت.
3-دەستهەلاتا رێڤەبەریا گومركا دهوك تا (25,000,000) بیست وپێنچ ملیون دینارایە و ئەگەر بهایێ كەل وپەلان ژ (25,000,000) دینارا زێدەتربیت ئەو كێشە دێ بو دادگەها گومركێن دهوكێ هێتە رەوانەكرن.
هیچ کۆمێنتەک نینە. یەکەم کەس بە کۆمێنتەکێ بنڤیسە!